Co to jest N=N?
Niewykrywalność to sytuacja, w której osoba żyjąca z HIV ma tak niską ilość wirusa we krwi, że testy laboratoryjne nie są w stanie go wykryć. Zwykle jest to poniżej 50 kopii na mililitr krwi.
Ustalenia naukowe potwierdzają to ponad wszelką wątpliwość: jeżeli przyjmujesz regularnie leki ARV i Twoja wiremia HIV jest niewykrywalna od co najmniej 6 miesięcy, nie można się od Ciebie zakazić HIV podczas kontaktów seksualnych. Nie ma znaczenia czy używaliście prezerwatywy.
Co więcej, nawet poziom wirusa poniżej 200 kopii/ml uważa się za całkowicie bezpieczny pod tym względem.
Warto wiedzieć
Leki antyretrowirusowe (ARV)
To leki, które przyjmujesz codziennie, żeby zahamować namnażanie się HIV w organizmie. Dzięki nim możesz żyć długo i zdrowo, a wirus pozostaje pod kontrolą.
Wiremia
To inaczej ilość HIV we krwi. Mierzy się ją określając ilość kopii wirusa w jednym mililitrze krwi.
Niewykrywalność wiremii
Mówimy o niej, gdy wiremia obniża się poniżej 50 kopii/ml – przy tak niskiej wartości standardowe badania nie mogą określić dokładnej ilości wirusa. To jednak nie znaczy, że zniknął on całkowicie z organizmu. Dzisiejsza medycyna nie potrafi wyleczyć zakażenia HIV, ale może skutecznie zahamować namnażanie się HIV. Często w języku medycznym “niewykrywalność wiremii” określa się jako “supresję wiremii”.
Niezakaźność
Gdy masz wiremię poniżej 200 kopii/ml od co najmniej 6 miesięcy i regularnie przyjmujesz leki ARV, nie można się od Ciebie zakazić HIV podczas seksu – ani z prezerwatywą, ani bez niej.
Co mówią badania?
W latach 2010-2018 przeprowadzono duże, międzynarodowe badania – PARTNER 1, PARTNER 2, Opposites Attract i HPTN 052. Wzięło w nich udział prawie 4 000 par, w których jedna osoba żyła z HIV, a druga nie. Dały one jednoznaczne wyniki: przy prawie 250 tysiącach kontaktów seksualnych bez prezerwatywy, gdy osoba żyjąca z HIV miała wiremię poniżej 200 kopii/ml nie doszło w ich trakcie do ani jednej transmisji HIV.
Ważne: N=N działa tylko, gdy...
- Regularnie przyjmujesz leki ARV – każdego dnia, o podobnych porach.
- Twoja wiremia jest niewykrywalna od co najmniej 6 miesięcy.
Ważne: przerwanie przyjmowania leków ARV sprawia, że wiremia wzrasta i można się od Ciebie zakazić. Jeżeli masz trudności z regularnym przyjmowaniem leków, porozmawiaj o tym z lekarką/lekarzem. Może wskazać Ci proste sposoby, by łatwiej pamiętać o ich przyjęciu. Poza tabletkami mogą być dostępne także inne opcje leczenia, na przykład zastrzyki podawane raz na kilka tygodni. Porozmawiaj z lekarką/lekarzem, czy w Twoim przypadku jest to możliwe z punktu widzenia medycznego.
A co z "blipami"?
Zdarza się, że wynik wiremii może pokazać jej niewielki wzrost, który przy następnym badaniu znów spada do poziomu niewykrywalnego. Nazywamy to "blipem".
Blipy występują od czasu do czasu u wielu ludzi żyjących z HIV. Nie ma powodu do paniki. Mogą one być spowodowane na przykład przeziębieniem, szczepieniem albo nie mieć konkretnej przyczyny. Nie oznacza to, że wtedy można się od Ciebie zakazić. Warunkiem jest regularne przyjmowanie leków ARV oraz potwierdzenie w kolejnym badaniu, że wiremia ponownie spadła do poziomu niewykrywalności.
Jeśli jednak w kilku kolejnych badaniach masz podwyższoną (wykrywalną) wiremię, porozmawiaj z Twoim lekarzem o tym, co może być tego przyczyną.
Niezakaźność nie oznacza wyleczenia
Wyleczenie z HIV nie jest możliwe. Zgodnie z aktualną wiedzą medyczną, by pozostać niezakaźnym, musisz przyjmować leki ARV przez całe życie. Jednak dzięki nim możesz żyć długo, zdrowo i co ważne - nie można się od Ciebie zakazić HIV podczas żadnych kontaktów seksualnych.
Podsumowując:
- Niezakaźność = nie można się od Ciebie zakazić (gdy regularnie bierzesz leki ARV)
- Wyleczenie = całkowite usunięcie wirusa z organizmu (obecnie nie jest możliwe)
N=N a inne sytuacje
N=N dotyczy wyłącznie kontaktów seksualnych.
W innych sytuacjach – ciąży, karmienia piersią, korzystania ze wspólnego sprzętu do iniekcji (igieł, strzykawek) – niewykrywalna wiremia prawdopodobnie zmniejsza możliwość zakażenia. Jednak nie potwierdzono ze 100% pewnością, że całkowicie je eliminuje. W tych przypadkach rekomendowane są dodatkowe zabezpieczenia. Możesz omówić je ze swoją lekarką lub swoim lekarzem.
Co, jeśli wiremia nie spada?
Jeśli pomimo leczenia Twoja wiremia nie osiąga poziomu poniżej 200 kopii na mililitr (na przykład na skutek trudności z regularnym przyjmowaniem leków czy opornością wirusa na leki), aby w trakcie kontaktu seksualnego nie doszło do zakażenia HIV innej osoby rekomendujemy Ci:
Prezerwatywy
prawidłowo używane skutecznie chronią przed HIV, a w mniejszym stopniu przed innymi infekcjami,
PrEP
czyli leki przyjmowane profilaktycznie przez osobę HIV-ujemną, by uniknąć zakażenia HIV, na przykład gdy prezerwatywa pęknie,
PEP
leków przyjmowanych przez osobę HIV-ujemną po potencjalnym narażeniu na zakażenie HIV, np. podczas seksu, gdy pękła prezerwatywa, a osoba nie korzysta z PrEP.
Ważne:
- Jeśli Twoja wiremia jest wykrywalna, zgodnie z przepisami polskiego prawa powinnaś/powinieneś powiedzieć o tym osobie partnerskiej przed seksem.
- Niewykrywalność wiremii, PrEP i PEP dotyczą HIV. Są jeszcze inne infekcje przenoszone drogą kontaktów seksualnych, między innymi kiła, rzeżączka, chlamydioza, którymi możesz zakazić się zarówno Ty jak i Twoja osoba partnerska. Możliwość zakażenia tymi infekcjami można zmniejszyć używając prezerwatyw. W coraz większej liczbie krajów jako zabezpieczenie się przed kiłą i chlamydiozą jest rekomendowane korzystanie z doxyPEP, czyli doksycykliny przyjmowanej jednorazowo po seksie.
Dlaczego N=N jest takie ważne?
Nie można się od Ciebie zakazić podczas seksu
możesz swobodnie cieszyć się bliskością.
Poprawia jakość życia
zapewnia swobodę w relacjach.
Pomaga przełamać uprzedzenia
wiedza o N = N pokazuje, że skuteczne leczenie pozwala żyć zdrowo i bezpiecznie.
Podziel się tą wiedzą
Wiele osób żyjących z HIV wciąż nie wie o N=N. Podziel się tą informacją: powiedz o N=N bliskim, znajomym lub innym ludziom żyjącym z HIV. Pomożesz im lepiej rozumieć zakażenie i podejmować świadome decyzje związane z ich życiem.